استعلام قیمت
عمران مدرن بازار نوین ارتباطات ساختمانی
قوانین ساخت تیرچه تعیین کننده مصالح مورد استفاده، ابعاد و مشخصات تیرچه است. مواردی همچون نحوه اتصال میلگردها، ممنوعیت های ساخت و کنترل کیفیت تولید همگی در قوانین ساخت تیرچه بتنی تعیین می گردند. تیرچه فقط یک قطعه پیش ساخته نیست؛ بلکه یک عضو باربر است که وزن اجزای سقف و بارهای حین اجرا و همین طور بعد از برداشتن تکیه گاه های موقت، بارهای بهره برداری را تحمل می کند. با توجه به نقش اساسی تیرچه در تحمل و انتقال بارهای وارده نیاز است که قوانین ساخت تیرچه به خوبی رعایت شود. یکی از انواع متداول تیرچه های مورد استفاده در ساختمان تیرچه کرومیت است.
در پروژه هایی که دهانه ها بزرگ تر است یا در معماری آن به فضای باز و بدون ستون نیاز است، بعضی طراحان به جای سقف تیرچه بلوک سراغ سیستم های دیگری مثل دال بتنی، سقف های وافل، سقف یوبوت یا سقف کوبیاکس می روند. اجرای سقف دال بتنی نیز نکات مهمی دارد که درصورت انتخاب این سیستم باید به خوبی رعایت شود. اجرای سقف کوبیاکس به خاطر سبک سازی داخل دال و کاهش وزن مرده، می تواند برای دهانه های بزرگ تر و پلان های باز انتخاب شود.
قوانین ساخت تیرچه بر اساس استاندارد ۱-۲۹۰۹
استاندارد ملی ۱-۲۹۰۹ به عنوان مرجع مشخصات و روش های آزمون و کنترل کیفیت تیرچه های بتنی پیش ساخته شناخته می شود. در این استاندارد مربوط به قوانین ساخت تیرچه ، نوع اتصال میلگردها، پیوستگی میلگرد عرضی، حداقل عرض بالایی بسته به طول تیرچه و نوع کاربری تعیین شده است.
قواعد عددی تکمیلی مثل حداقل ضخامت دال روی اجزای پرکننده نیز جزو مواردی است که در این استاندارد بیان می شود.
ویژگی های ابعادی در قوانین ساخت تیرچه
رواداری ارتفاع تیرچه همواره باید ۵ درصد ارتفاع اسمی تیرچه باشد و در عین حال نباید از ۳.۵ برابر عرض پاشنه تیرچه بیش تر باشد. درمورد طول تیرچه هم باید رواداری ۵ درصد طول اسمی تیرچه باشد.
اجزای تیرچه بتنی
اجزای تیرچه بتنی استاندارد که به شکل گسترده ای در حال استفاده در صنعت ساختمان است شامل آرماتور کششی یا میلگرد پایینی، میلگرد عرضی (زیگزاگ)، میلگرد بالایی و بتن پاشنه می باشد.
میلگرد پایینی
بر اساس قوانین ساخت تیرچه ، میلگرد پایینی معمولا آجدار است و حداقل وجود دو میلگرد در خرپا نیاز است. محدوده قطر هم باتوجه به محاسبات بار وارده تعیین می شود. نقش سازه ای اصلی این جزء تحمل کشش ناشی از لنگر خمشی است و به طور کلی باید ضعف کششی بتن را پوشش دهد.
میلگرد عرضی یا زیگزاگ
میلگرد عرضی می تواند به صورت تک یا دوبل باشد. قطر آن بسته به گرم نورد یا سرد نورد بودن متفاوت است. این میلگردها وظیفه تحمل برش را بر عهده دارند. همچنین به کمک اعضای کششی، ایستایی لازم جهت تحمل وزن خود تیرچه و وزن مرده سقف بین تکیه گاه های موقت در هنگام اجرا را تامین می کند.
میلگرد بالایی
این میلگرد در نقش میلگرد افت و حرارت مقطع مرکب سقف عمل می کند، اما این نقش زمانی ایفا می شود که میلگرد در ضخامت بتن پوششی و بالاتر از سطوح بلوک قرار گیرد.
پاشنه بتنی
بتن پاشنه بخشی است که اجرای مناسب آن اهمیت بسیاری دارد. بر اساس قوانین ساخت تیرچه، صاف بودن سطح پاشنه برای اجرا و بتن ریزی روی سقف مهم است و ناهمواری پاشنه مشکلاتی در حین اجرا ایجاد می کند.
در کنار مواردی که گفته شد اجزایی وجود دارند که نقش تقویتی در تیرچه دارند و به نوعی ضریب اطمینان را افزایش می دهند.
میلگرد تقویتی
مطابق با قوانین ساخت تیرچه ، برای تقویت مقاومت کششی به غیر از دو میلگرد کششی که در سرتاسر طول تیرچه ادامه دارد میلگردی با طول کمتر که با توجه به نمودار لنگر خمشی محاسبه می شود در داخل بتن پاشنه تیرچه به کار می رود.
قوانین ساخت تیرچه برای اتصال و مونتاژ خرپا
بر اساس قوانین ساخت تیرچه ، مونتاژ درست خرپا بسیار حائز اهمیت می باشد. حتی زمانی که بتن از کیفیت بالایی برخوردار باشد اما اتصال میلگردها به درستی انجام نشود، عملا تیرچه بدون کارایی خواهد بود.
- اتصال میلگردهای زیرین به میلگردهای عرضی فقط به روش جوش نقطه ای یا قلاب بافی مجاز است.
- میلگردهای عرضی باید پیوسته و غیر منفصل باشند.
- به تیرچه با پاشنه سفالی فندوله گفته می شود؛ استفاده از قالب ماندگار (فندوله) در تولید تیرچه اکیدا ممنوع اعلام شده است.
از طرف دیگر در مورد ساخت خرپای تیرچه و جوشکاری باید گفت که اتصال اعضای خرپا می تواند با جوش مقاومتی یا جوش با قوس الکتریکی انجام شود و فولاد مصرفی باید قابلیت جوش پذیری و مدول ارتجاعی کافی داشته باشد.
تیرچه فندوله
مهم ترین تفاوت تیرچه های فندوله با تیرچه های خرپایی در این است که میلگردهای اصلی تیرچه در قالب سفالی قرار می گیرند و بعد مرحله بتن ریزی انجام می شود.
تیرچه های فندوله یا سفالی چه از نظر ظاهری و چه از نظر کاربرد و کارایی شباهت زیادی با تیرچه های پاشنه بتنی سنتی دارند. درست مانند تیرچه های پاشنه بتنی، تیرچه های سفالی هم برای تقویت مقاومت کششی از آرماتور فوقانی و ۲ یا ۳ عدد آرماتور تحتانی در داخل پاشنه پایینی ساخته شده اند که میلگردهای خم شده زیگزاگی آن ها را به هم متصل می کند.
اما مهمترین تفاوت تیرچه پاشنه بتنی با تیرچه فندوله در این است که در تیرچه های بتنی پاشنه تماما از بتن ساخته می شود در حالی که در تیرچه های سفالی دور پاشنه بتنی یک لایه از قالب سفالی قرار گرفته است.
از لحاظ قیمت تیرچه های فندوله قیمتی به مراتب کمتر از تیرچه بتنی دارند. قبل از ممنوعیت، این نوع تیرچه باتوجه به وزن کم و همین طور صرفه اقتصادی بسیار رواج داشت.
علت اصلی استاندارد نبودن این نوع از تیرچه ها نیز به دو دلیل است. یکی اینکه نمی توان به صورت چشمی از صحت و کیفیت بتن داخل سفال اطمینان حاصل کرد و دوم اینکه فضای داخل قالب سفالی برای بتن ریزی مطمئن بسیار کم است.
ویژگی های پاشنه بتنی بر اساس قوانین ساخت تیرچه
در بند ۳-۲-۵ استاندارد ۲۹۰۹ به ویژگی های پاشنه بتن پرداخته شده است. طبق این بند عرض قسمت بالایی تیرچه هایی که با بلوک سقفی سفالی یا بتنی به کار برده می شوند، نباید از ۱۲ سانتی متر کمتر باشد. برای تیرچه هایی که با سایر بلوک های سقفی استفاده می شوند، این مقدار نباید از ۱۴ سانتی متر کمتر باشد.
عرض نشیمنگاه بلوک ها برای تیرچه هایی که با بلوک های سقفی سفالی یا بتنی به کار برده می شوند نباید از ۱۵ میلی متر و برای تیرچه هایی که با سایر بلوک های سقفی استفاده می شوند نباید از ۳۰ میلی متر کم تر باشد.
حداقل ضخامت پاشنه بتنی باید ۴ سانتی متر و حداکثر آن ۵.۵ سانتی متر باشد و نباید از قطر اسمی بزرگترین میلگرد کششی به اضافه ۱۰ میلی متر کم تر باشد.
قوانین ساخت تیرچه بیان می کند که میلگردهای کششی در دو سر تیرچه باید در خارج از پاشنه بتنی ادامه یابند و نمایان باشند.
قوانین ساخت تیرچه مربوط به میلگرد زیگزاگ و قطرها
همان طور که پیشتر بیان شد این میلگردها وظیفه تحمل برش را بر عهده دارند و باید به نحوی به کار گرفته شوند که به خوبی وظیفه خود را در تحمل نیروهای برشی انجام دهند. حداقل دو میلگرد باید استفاده شود که می تواند آجدار یا ساده باشد اما قطر مورد نیاز برای این نوع از میلگردها نیز ضوابط مربوط به خود را دارد. بر اساس قوانین ساخت تیرچه ، قطر میلگرد عرضی گرم نورد نباید کمتر از ۴ میلی متر باشد و اگر سرد نورد هم باشد با وجود مقاومت بیشتر این نوع از میلگردها توصیه می شود حد ۴ میلی متر برای قطر رعایت شود.
در تولید زیگزاگ مرسوم است که از مفتول هایی با سایز ۴ تا ۶ میلی متر استفاده می شود و در عمل، زیگزاگ های ۴.۵ یا ۵ میلی متر (که از سرد نورد شدن مفتول ۶ به دست آمده اند) رایج هستند و مقاومت کششی بالاتری پیدا می کنند.
ویژگی های میلگرد بالایی تیرچه بتنی
میلگرد بالایی می تواند از نوع گرم نورد با آج ۳۴۰ و بالاتر یا سرد نورد باشد. حداقل قطر اسمی میلگرد بالایی بر حسب طول تیرچه باید مطابق جدول زیر باشد.
| قطر اسمی میلگرد بالایی در صورت استفاده از جوش قوس (میلی متر) | قطر اسمی میلگرد بالایی (میلی متر) | طول تیرچه (متر) |
| ۸ | ۶ | تا ۴ |
| ۱۰ | ۸ | ۴.۵ – ۵ |
| ۱۲ | ۱۰ | ۵.۵ – ۷ |
| ۱۴ | ۱۲ | ۸ |
ویژگی های میلگرد بالایی
کنترل کیفیت قبل از خروج از کارگاه
استاندارد ملی طبق مجموعه ای از ضوابط طراحی، روش تولید، کنترل کیفیت و آزمون ها را مشخص می کند. چک لیست کنترل کیفیت بر اساس قوانین ساخت تیرچه به شرح زیر است:
- کنترل ظاهری خرپا: پیوستگی زیگزاگ، نبودن بریدگی یا وصله ناجور و یکنواختی اتصالات (طبق ضابطه پیوستگی و نوع اتصال).
- کنترل ابعاد کلیدی: عرض قسمت بالایی پاشنه تیرچه مطابق حداقل های ۱۲ و ۱۴ سانتی متر بسته به نوع بلوک.
- کنترل اجزای اصلی: وجود حداقل دو میلگرد پایینی و توجه به قطرها.
- کنترل سطح پاشنه: صاف بودن و نبودن ناهمواری شدید برای جلوگیری از بروز مشکل موقع بتن ریزی روی سقف.
اهمیت حمل، انبار و نصب در کنار قوانین ساخت تیرچه
در عمل، اگر تیرچه در حمل تاب بردارد یا ضربه بخورد، محصول نهایی دیگر کارایی و باربری مناسب را نخواهد داشت.
پیش از گیرش بتن، وزن بلوک ها و بتن به وسیله پایه های موقت تحمل می شود و بعد از گیرش، بار به تیرچه منتقل می شود. یعنی اگر تیرچه در مرحله حمل و نصب آسیب دیده باشد، ممکن است در همان مرحله قبل از گیرش بتن، خیز یا مشکل ایجاد شود.
مشکلات احتمالی در ساخت تیرچه
- استفاده از تیرچه فندوله دار
- زیگزاگ غیر پیوسته، وصله شده یا تکه تکه (مغایر ضابطه پیوستگی میلگرد عرضی).
- اتصال های غیر مجاز بین میلگرد زیرین و عرضی (خارج از جوش نقطه ای یا قلاب بافی).
- بی توجهی به حداقل عرض بالایی پاشنه بتنی ۱۲ یا ۱۴ سانتی متر بسته به نوع بلوک.
برای مطالعه بیشتر:
دیدگاهتان را بنویسید