قالب یوبوت
قالب یوبوت یکی از انواع قالب های ماندگار مورد استفاده در اجرای سقف های دال مجوف دو طرفه است. این قالب ها در میان شبکه آرماتور پایین و بالای دال قرار می گیرند و با ایجاد فضای خالی در بخش هایی از سقف، حجم بتن غیر سازه ای را کاهش می دهند. در نتیجه وزن مرده دال کاهش پیدا می کند و امکان بهینه سازی طراحی سازه در پروژه های مناسب فراهم می شود.
قالب های یوبوت معمولا از مواد پلیمری مانند پلی پروپیلن ساخته می شوند و پس از بتن ریزی در داخل سقف باقی می مانند. شکل و ابعاد این قالب ها به گونه ای طراحی می شود که پس از قرار گرفتن در کنار یکدیگر، شبکه ای از تیرچه های بتنی متعامد در داخل دال ایجاد شود. به این ترتیب سقف عملکردی دو طرفه خواهد داشت.
انتخاب قالب یوبوت مناسب به مشخصات سازه، ضخامت دال، طول دهانه ها، بارگذاری، تعداد طبقات و طراحی معماری پروژه بستگی دارد. بنابراین پیش از انتخاب و خرید قالب، بررسی نقشه های سازه ای و مشخصات فنی پروژه اهمیت زیادی دارد.
قیمت قالب یوبوت
قیمت قالب یوبوت به یک عامل مشخص محدود نمی شود و نوع قالب، ابعاد، ارتفاع، وزن، جنس و کیفیت مواد اولیه و تعداد سفارش می توانند قیمت نهایی محصول را تغییر دهند.
یکی از عوامل مهم در تعیین قیمت یوبوت ارتفاع قالب است. قالب های بلندتر معمولا به مواد اولیه بیشتری برای تولید نیاز دارند و وزن بیشتری نیز دارند. به همین دلیل قیمت دو قالب یوبوت با ابعاد کف یکسان اما ارتفاع متفاوت می تواند با یکدیگر تفاوت داشته باشد.
از مهم ترین عوامل موثر بر قیمت قالب یوبوت می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- نوع قالب یوبوت
- ابعاد قالب
- ارتفاع قالب
- وزن هر قالب
- جنس مواد اولیه
- کیفیت تولید
- تعداد قالب مورد نیاز
- حجم سفارش
- هزینه های تولید و مواد اولیه
- شرایط بازار
بنابراین مقایسه قیمت قالب یوبوت بدون مقایسه مشخصات فنی آن نمی تواند معیار دقیقی برای انتخاب محصول باشد. دو قالب ممکن است ظاهر و ابعاد مشابهی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت در وزن، مواد اولیه و کیفیت ساخت، قیمت متفاوتی داشته باشند.
خرید قالب یوبوت
در خرید قالب یوبوت علاوه بر قیمت باید مشخصات فنی محصول و سازگاری آن با طراحی سقف نیز بررسی شود. انتخاب قالب صرفا بر اساس قیمت پایین تر می تواند باعث خرید محصولی شود که از نظر ابعاد یا ارتفاع با نیاز پروژه هماهنگ نیست.
پیش از خرید بهتر است اطلاعات زیر مشخص باشد:
- نوع قالب مورد نیاز
- طول و عرض قالب
- ارتفاع قالب
- ضخامت دال
- متراژ سقف
- تعداد مورد نیاز
- فاصله مورد نظر بین قالب ها
- مشخصات نقشه سازه
- شرایط اجرایی پروژه
تعداد قالب مورد نیاز نیز تنها بر اساس مساحت کل ساختمان تعیین نمی شود و نحوه چیدمان، فاصله میان قالب ها، محدوده ستون ها، تیرها و قسمت های توپر دال بر مقدار نهایی تاثیر دارد.
به همین دلیل برای خرید قالب یوبوت در پروژه های بزرگ، بررسی نقشه و محاسبه تعداد قالب مورد نیاز می تواند از سفارش بیش از حد یا کمبود قالب در زمان اجرا جلوگیری کند.
جنس قالب یوبوت
یکی از مواد رایج برای تولید قالب یوبوت پلی پروپیلن است. در نمونه های اصلی سیستم U-Boot نیز از پلی پروپیلن بازیافتی برای تولید قالب استفاده شده است. این ماده وزن نسبتا پایینی دارد و برای تولید قطعات توخالی مورد استفاده در داخل بتن مناسب است.
کیفیت مواد اولیه تاثیر مستقیمی بر مشخصات قالب دارد. ضخامت بدنه، وزن قالب، استحکام در هنگام جابجایی و رفتار قالب در زمان بتن ریزی از مواردی هستند که می توانند تحت تاثیر مواد اولیه و کیفیت فرآیند تولید قرار گیرند.
به همین دلیل جنس مواد اولیه یکی از موارد مهمی است که هنگام مقایسه قیمت قالب یوبوت باید در نظر گرفته شود.
ابعاد قالب یوبوت
قالب یوبوت در ابعاد و ارتفاع های مختلف تولید می شود تا امکان استفاده از آن در دال هایی با ضخامت و مشخصات متفاوت فراهم باشد.
یکی از ابعاد رایج قالب یوبوت، ابعاد 52 در 52 سانتی متر است. این ابعاد در بسیاری از محصولات موجود در بازار و همچنین نمونه های اصلی سیستم U-Boot مشاهده می شود. ارتفاع قالب نیز می تواند بر اساس نوع محصول و شرکت تولید کننده متفاوت باشد.
برای مثال در بازار ایران قالب های 52 در 52 سانتی متر با ارتفاع های مختلف عرضه می شوند. بنابراین نمی توان یک ارتفاع مشخص را برای تمام پروژه ها مناسب دانست و ارتفاع مورد نیاز باید بر اساس طراحی سقف تعیین شود.
تغییر ارتفاع قالب علاوه بر مشخصات سازه ای، بر وزن محصول، میزان مواد اولیه مصرفی و در نتیجه قیمت یوبوت نیز تاثیر می گذارد.
کاربرد قالب یوبوت
قالب یوبوت بیشتر در پروژه هایی مورد استفاده قرار می گیرد که اجرای دال دو طرفه، کاهش وزن سقف یا دستیابی به فضای معماری بازتر مورد نظر باشد.
از جمله کاربردهای سقف یوبوت می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ساختمان های مسکونی
- ساختمان های تجاری
- ساختمان های اداری
- پارکینگ ها
- ساختمان های آموزشی
- ساختمان های درمانی
- پروژه های صنعتی
- ساختمان هایی با نیاز به دهانه های نسبتا بزرگ
- پروژه هایی که کاهش تعداد ستون ها در برخی قسمت ها اهمیت دارد
البته استفاده از یوبوت در هر یک از این ساختمان ها به معنی مناسب بودن قطعی این سیستم نیست. اقتصادی و فنی بودن سقف یوبوت باید با توجه به دهانه ها، بارگذاری، معماری، تعداد طبقات و سایر مشخصات پروژه بررسی شود.
مزایای استفاده از قالب یوبوت
استفاده صحیح از قالب یوبوت می تواند مزایای مختلفی در طراحی و اجرای سازه ایجاد کند.
کاهش وزن مرده سقف
با جایگزین شدن بخشی از بتن میانی دال با قالب های توخالی، حجم بتن و در نتیجه وزن مرده سقف کاهش پیدا می کند.
کاهش مصرف بتن
یکی از اهداف اصلی سیستم یوبوت حذف بتن غیر ضروری از بخش میانی دال است. میزان کاهش بتن به ابعاد قالب، فاصله قالب ها، ضخامت دال و طراحی سازه بستگی دارد.
امکان طراحی دهانه های بزرگ تر
کاهش وزن دال و عملکرد دو طرفه سقف می تواند در برخی پروژه ها امکان طراحی دهانه های بزرگ تر را فراهم کند. مقدار قابل اجرا برای دهانه باید توسط طراح سازه و بر اساس بارگذاری و مشخصات پروژه تعیین شود.
کاهش بار وارد بر سازه
کاهش وزن سقف می تواند باعث کاهش بار مرده منتقل شده به ستون ها، دیوارهای باربر و فونداسیون شود. تاثیر نهایی این موضوع بر ابعاد و مقدار مصالح مصرفی سایر اعضای سازه باید در محاسبات سازه مشخص شود.
انعطاف بیشتر در طراحی معماری
در برخی پروژه ها امکان افزایش فاصله ستون ها می تواند آزادی بیشتری برای طراحی فضاهای معماری، پارکینگ ها، فضاهای تجاری و محیط های باز ایجاد کند.
عبور تاسیسات
حذف برخی تیرهای آویز در طرح های مناسب می تواند فضای زیر سقف را برای عبور تاسیسات و اجرای معماری ساده تر کند. البته این موضوع کاملا به سیستم سازه ای انتخاب شده بستگی دارد.
انتخاب قالب یوبوت مناسب
برای انتخاب قالب یوبوت مناسب باید چند مشخصه به صورت همزمان بررسی شود. ابعاد و ارتفاع قالب تنها بخشی از این فرآیند هستند و فاصله قالب ها، ضخامت لایه بتن بالا و پایین، عرض تیرچه های ایجاد شده بین قالب ها و نحوه آرماتوربندی نیز در طراحی سقف تاثیر دارند. اطلاعات فنی سیستم اصلی U-Boot نیز نشان می دهد که تغییر فاصله بین قالب ها می تواند مشخصات مصرف بتن و هندسه دال را تغییر دهد.
بنابراین انتخاب یک قالب صرفا به دلیل رایج بودن سایز آن توصیه نمی شود. مدل مناسب باید بر اساس محاسبات سازه و نقشه اجرایی پروژه تعیین شود.