بهترین قیمت بتن
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

آزمایش CBR
آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR) یا آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا در سال ۱۹۲۹ میلادی در اداره راهسازی ایالت کالیفرنیا آمریکا مورد استفاده قرار گرفت. به کمک آزمایش CBR ، مقاومت برشی خاک در یک رطوبت و وزن مخصوص معین، مشخص می شود.

عدد آزمایش CBR (نسبت باربری کالیفرنیا) بنا به تعریف، بار استفاده شده برای فرو رفتن و نفوذ یک سنبه استاندارد به میزان معین در یک نمونه مورد آزمایش، به مقدار بار استاندارد برای همان نفوذ است.

آزمایش CBR
آزمایش CBR

کاربرد آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا نیز یکی از آزمایشاتی است که بواسطه آن می توان برای خاک یک قرضه یا خاک محل موردنظر، حداکثر فشار قابل اعمال را محاسبه کرد. به طوری که با انجام آزمایش CBR (ظرفیت باربری کالیفرنیا) می توان حداکثر فشار قابل اعمال به خاک زیر پی ساختمان را تعیین نموده و بر اساس آن ابعاد پی ساختمان را طراحی نمود.

در راهسازی، عدد CBR در انعکاس مقاومت برشی خاک و تحمل آن در برابر بارهای ترافیکی از اهمیت بسزایی برخوردار است. به عبارت دیگر ارزش تست CBR در راهسازی بسیار زیاد است و CBR خاک یکی از مهمترین عوامل در طرح ضخامت رویه راه ها است. به طوری که با تعیین عدد CBR می توان ظرفیت باربری خاک بستر و کلیه لایه های روسازی، از قبیل زیر اساس و اساس را تعیین نموده و بر طبق آن ضخامت لایه ها را بدست آورد.

تجهیزات آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

  • دستگاه CBR
  • نمونه خاک
  • آب
  • گرمخانه
  • جک هیدرولیکی جهت بیرون آوردن نمونه
  • عقربه کرنش و نیروسنج
  • کاغذ صافی
  • ترازو
  • قالب تراکم
  • چکش تراکم
  • وزنه های سرباره
تجهیزات آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)
تجهیزات آزمایش CBR

روش انجام آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا معمولا بر روی نمونه هایی که با درصد رطوبت بهینه متراکم شده باشند، انجام می شود.

انواع روش های انجام آزمایش CBR

آزمایش CBR برحسب نمونه مورد بررسی به دو روش انجام می شود. به طوری که در یک روش قالب شامل خاک متراکم شده بلافاصله تحت آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا قرار گیرد اما در روش دیگر نمونه متراکم شده ۹۶ ساعت در آب مستغرق می گردد، سپس آزمایش سی بی آر بر روی نمونه اشباع شده انجام می شود.

اگر کلیه ذرات خاک دارای قطری کوچکتر از ۱۹ میلی متر باشند، در این حالت مقدار ۵.۵ کیلوگرم نمونه خشک لازم است. اما در حالت کلی برای شروع آزمایش CBR مقدار ۵ کیلوگرم خاک با حدود ۶۰۰ سی سی آب کاملا مخلوط می گردد.

 لازم به ذکر است نمونه مخلوط خاک باید درون قالب استوانه ای متراکم شود. لذا با استفاده از یکی از روش های تراکم استاندارد و یا اصلاح شده، نمونه خاک متراکم می گردد. سپس قالب خاک مرطوب متراکم شده، زیر دستگاه آزمایش CBR قرار گرفته و سرباری به وزن بیش از ۴.۵ کیلوگرم بر روی آن قرار می گیرد. قالب محتوی نمونه با چرخاندن دسته، بالا آورده شده تا با پیستون متصل به رینگ، در تماس قرار گیرد.

دستگاه آزمایش CBR
دستگاه آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

دستگاه آزمایش CBR با سرعت یکنواخت و استاندارد، سمبه ای را وارد خاک متراکم شده می کند. سپس توسط دو گیج موجود در دستگاه سی بی آر ، مقدار فرورفتگی و مقدار نیروی لازم خوانده شده و با انجام محاسبات، عدد CBR را برای نمونه خاک مطابق فرمول های ذیل برای نفوذ ۰.۱ و ۰.۲ اینچ بدست می آید.

در این رابطه:

K ضریب نیروسنج برای محاسبه مقدار نیرو برابر ۵.۸۲ می باشد.

شرایط اجرای آزمایش CBR

دقت شود اگر آزمایش CBR صحرایی بدون در نظر گرفتن تنوع ناشی از تغییر در درصد رطوبت، مستقیما برای ارزیابی یا طراحی به کار گرفته شود، آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا (CBR) لازم است تحت یکی از شرایط زیر انجام شود:

آزمایش CBR صحرایی
آزمایش CBR صحرایی
  • هنگامی که درجه اشباع (درصد فضاهای پرشده با آب) ۸۰ درصد و یا بیشتر می باشد.
  • هنگامی که مصالح، درشت دانه و غیر چسبنده باشد، به طوری که تغییرات درصد رطوبت در آن اثر قابل توجهی نداشته باشد .
  • هنگامی که در مدت ۲ سال قبل از آزمایش خاک CBR ، درصد رطوبت در اثر فعالیت های ساختمانی تغییر نکرده باشد.

در آخرین مورد ذکر شده درصد رطوبت واقعا ثابت نمی باشد و معمولا در گستره کوچکی نوسان دارد، بنابراین اطلاعات ممکن است به طور رضایت بخش مورد استفاده قرار گیرد. همچنین هرگونه فعالیت ساختمانی نظیر تسطیح یا تراکم که پس از آن، آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا انجام شود، احتمالا نتایج آزمایش CBR را از درجه اعتبار ساقط می کند.

عوامل موثر بر آزمایش CBR

عوامل مختلفی بر روی آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR) موثر می باشند که از جمله این عوامل می توان به جنس خاک ، تراکم خاک ، رطوبت خاک ، وزن مخصوص خاک و … است.

آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)
آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

اثر جنس خاک بر آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا

مقدار نسبت باربری کالیفرنیا در خاک های درشت دانه از خاک های ریزدانه بیشتر است.

اثر تراکم خاک بر آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا

خاک های متراکم تر مقدار CBR بیشتری دارند.

اثر رطوبت خاک بر آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا

افزایش رطوبت باعث کاهش مقدار CBR در خاک ها می شود.این تاثیر کاهشی، در خاک های ریز دانه بیشتر است.

اثر وزن مخصوص خاک بر آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا

با افزایش وزن مخصوص در خاک ها، میزان CBR افزایش پیدا می کند.

خطا های آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

  • عدم دقت در کوبیدن مناسب خاک درون قالب
  • عدم دقت در قرائت گیج ها
  • یکسان نبودن سرعت بارگذاری با سرعت بارگذاری استاندارد
  • عدم دقت در تمیز کردن قالب قبل از آزمایش CBR
  • خطا در اندازه گیری ابعاد قالب و همچنین توزین خاک
آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا
تجهیزات آزمایش ظرفیت باربری کالیفرنیا

 گزارشکار آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR) 

گزارشکار تست CBR لازم است موارد ذیل گزارش گردد:

  • محل آزمایش CBR
  • عمق نمونه گیری 
  • منحنی تنش نفوذ
  • نسبت باربری تصحیح شده در ۰.۱ اینچ (۲.۵۴ میلی متر) نفوذ
  • نسبت باربری تصحیح شده در ۰.۲ اینچ (۵.۰۸ میلی متر) نفوذ
  • درصد رطوبت نمونه خاک
  • دانسیته نمونه خاک

هزینه آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا (CBR)

نتیجه آزمایش نسبت باربری کالیفرنیا CBR در یک مکان خاص ممکن است نماینده نقاط و مکان های دیگر نباشد. با این حال، آزمایش CBR با وجود داشتن نقاط ضعف فراوان، متداولترین روش برای ارزیابی قدرت باربری خاک بستر روسازی راه ها، فرودگاه ها و همچنین تعیین قدرت باربری مصالح سنگی به سبب سادگی و هزینه یا قیمت مناسب آن است.

برای مطالعه بیشتر:

لیست شرکت های خدمات آزمایشگاهی ذیصلاح جوش و بتن

آزمایشگاه بتن اصفهان

آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک

آزمایشگاه خاک و بتن

آزمایشگاه مکانیک خاک تهران

آزمایشگاه بتن در تهران

لیست آزمایشگاه های بتن مورد تایید نظام مهندسی و شهرداری تهران

آزمایش خاک

آزمایش برش پره

آزمایش هم ارز ماسه ای (SE)

آزمایش تحکیم مکانیک خاک

آزمایش تراکم خاک

حفاری گمانه آزمایش خاک

آزمایش های صحرایی خاک

آزمایش بتن

آزمایش مقاومت بتن

آزمایش بتن تازه

آزمایش درصد هوای بتن

آزمایش کرگیری بتن

تست التراسونیک بتن

وزن مخصوص بتن

اسلامپ بتن

مقاومت فشاری بتن

تست بتن

آزمایش میلگرد

تست جوش RT

بازرسی جوش PT

بازرسی جوش MT

بازرسی جوش UT

بازرسی جوش VT

تست غیر مخرب جوش (NDT)

۴ نظر

  1. تیم کارشناسان شما جهت آزمایش سی بی ار در شهرستان هم مستقر می شوند؟

  2. قیمت آزمایش CBR چقدره؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonاستعلام قیمت