مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک به معنی تقویت سقف برای بهبود ایمنی و عملکرد سازه است. سقف های تیرچه بلوک به عنوان رایج ترین سیستم اجرای سقف در ایران، به ویژه در اجرای ساختمان های مسکونی، شناخته می شوند. بنابراین اهمیت تقویت سقف تیرچه بلوک و مقاوم سازی آن دو چندان می شود. این سقف نوعی دال یک طرفه است که بار وارده بر دال ابتدا به تیرچه ها، سپس به تیرهایی که تیرچه ها به آن متصل هستند و نهایتا از تیرها به ستون ها منتقل می شود. سقف های تیرچه بلوک ترکیبی از تیرچه های بتنی (رایج تر) یا فولادی، بلوک های پر کننده (سفالی، پوکه ای و پلی استایرن) و بتن درجا بوده و برای دهانه های تا ۶ متر بسیار کارآمد هستند.
در ساختمان های مسکونی و اداری، اجرای سقف های تیرچه بلوک سابقه طولانی دارد. از طرفی، حجم زیاد بتن به کار رفته در این نوع از سقف ها باعث سنگینی ساختمان خواهد شد که می تواند منجر به افزایش خطر فرسودگی، خستگی سازه در بلند مدت و مخصوصا آسیب پذیری در برابر زلزله شود. به همین دلیل در طول زمان آیین نامه های مهندسی در راستای ایمنی این سقف ها قوانین سختگیرانه تری وضع کردند که سقف های تیرچه بلوک قدیمی تر، معمولا این الزامات جدید را ارضا نمی نمایند. در چنین شرایطی مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک به عنوان یک راه حل اساسی و الزامی برای افزایش ایمنی این سازه ها مطرح می گردد.
تقویت سقف نه تنها باعث مقاوم سازی سازه و پیشگیری از خطرهای مذکور می شود بلکه هزینه تعمیرات آینده را نیز کاهش می دهد.

دلایل تقویت سقف تیرچه بلوک
دلایل زیادی می تواند باعث نیاز به تقویت سقف تیرچه بلوک در یک ساختمان گردد. تعدادی از مهم ترین دلایل به اختصار عبارتند از:
- تغییر کاربری ساختمان و افزایش بارگذاری (بار مرده یا زنده)
- طراحی یا اجرای غیر اصولی در هنگام ساخت
- فرسودگی مصالح در گذر زمان
- عدم رعایت ضوابط لرزه ای مخصوصا در ساختمان های قدیمی
- آسیب دیدگی، نشست یا تغییر شکل سازه در اثر زلزله، لغزش خاک یا پدیده خطرناک دیگر
در چنین شرایطی با مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک از گسترش آسیب ها جلوگیری کرده و عمر مفید ساختمان به طرز چشمگیری افزایش می یابد.

هدف از مقاوم سازی و تقویت سقف
اگرچه دو اصطلاح مقاوم سازی (retrofitting) و تقویت (strengthening) در متون آیین نامه های مهندسی، مفاهیمی نزدیک اما متمایز دارند، هدف نهایی هر دو بهبود عملکرد سازه ای است. این ارتقای عملکرد از طریق مجموعه ای از اقدامات حاصل می شود که یا ظرفیت باربری یک یا چند عضو سازه ای را افزایش می دهند یا مقاومت کلی سازه را در برابر انواع بارگذاری ها از جمله ثقلی، زلزله و باد بهبود می بخشند. آیین نامه های مهندسی برای این اقدامات، الزامات مشخصی ارائه کرده اند که مجریان پروژه های مقاوم سازی سازه های فولادی یا تقویت سازه بتنی، ملزم به تبعیت از آن هستند. به همین منظور این دو اصطلاح به صورت معادل و با هدف مشترک بهبود عملکرد سازه ای به کار گرفته شده اند.

مزایای مقاوم سازی سقف
اجرای صحیح عملیات مقاوم سازی مزایای پرشماری را به همراه دارد که چند مورد آن عبارتند از:
- افزایش ایمنی ساختمان در برابر زلزله
- افزایش عمر مفید سازه
- کاهش دفعات و هزینه تعمیرات اساسی
- تحمل بارگذاری بیشتر
- امکان تغییر کاربری ساختمان در آینده
- افزایش ارزش ملک
با اتکا به مزایای فوق به راحتی می توان استدلال کرد که صرف هزینه برای مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک علاوه بر اینکه یک تصمیم منطقی و اقتصادی است، می تواند به عنوان یک سرمایه گذاری نیز در نظر گرفته شود.
روش های متداول تقویت سقف تیرچه بلوک
رویکردهای مختلفی برای مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک وجود دارد که با پیشرفت علم بر تعداد آنها افزوده می شود. اما اینکه چه روشی انتخاب شود بستگی به شرایط سازه، هزینه عملیات و محدودیت های اجرایی دارد. هر کدام از روش های تقویت سقف تیرچه بلوک به نحوی منجر بهبود عملکرد سازه ای را به ارمغان می آورند. در این بخش به بررسی تعدادی از روش های رایج مقاوم سازی سقف های تیرچه بلوک پرداخته خواهد شد.
افزایش ضخامت بتن رویه
با افزایش ضخامت دال روی سقف و جایگذاری صحیح آرماتورها (به منظور پیوند بهتر بتن جدید با سطح قدیمی)، سختی و مقاومت سقف افزایش می یابد. با اجرای این رویکرد که متداول ترین روش مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک است، صلبیت سقف به عنوان عضو افقی سازه افزایش می یابد و همین مورد سازه را در برابر نیروهای افقی وارده مانند باد و زلزله مقاوم می کند.
تقویت با FRP
مقاوم سازی با الیاف FRP یکی از به روزترین روش های تقویت سقف تیرچه بلوک است. این الیاف ها وزن کمی دارند بنابراین بار مرده را به طور محسوس افزایش نمی دهند، اما باعث افزایش چشمگیر مقاومت خمشی و برشی سقف می شوند. از روش مقاوم سازی با اف آر پی در فضاهایی که محدودیت ارتفاع دارند توصیه می شود.

نصب تیرچه های کمکی برای مقاوم سازی
در مواردی که سقف وضعیت وخیمی دارد (خیزش زیاد یا ضعف شدید در باربری)، افزودن تیرچه های فولادی یا بتنی در زیر سقف به تقویت سقف تیرچه بلوک کمک می کند. با اضافه شدن تیرچه های کمکی، مسیرهای جدیدی برای انتقال بار ایجاد می شود، در نتیجه بار وارده به سقف بین تعداد بیشتری از تیرچه ها تقسیم خواهد شد. بنابراین میزان بار وارده به هر تیرچه کمتر از حالت قبل خواهد بود.
معمولا امکان پذیری این عملیات را سن سقف تعیین نمی کند، بلکه وضعیت بتن و سازه و امکان ایجاد تکیه گاه مطمئن برای تیرچه کمکی تعیین کننده هستند. البته قابل توجه است که نصب تیرچه های کمکی با پیچیدگی هایی همراه است که هزینه اجرای آن را بالا می برد، مانند نصب و جمع کردن شمع ها برای تثبیت سقف در حین اجرا، تخریب موضعی سقف های کاذب برای دسترسی به سقف سازه ای و تامین مصالح تیر کمکی. همه این موارد در کنار آلودگی صوتی فعالیت های کارگاهی از مواردی هستند که باید ایجاد محدودیت می نمایند.

بهبود اتصال تیرچه به تیر
در سقف های تیرچه بلوک معمولا اتصال تیرچه ها به تیرها دچار ضعف هستند و وضعیت مناسبی ندارند. اصلاح و تقویت این اتصالات به وسیله اجرای ورق فولادی یا تسمه نقش مهمی در تقویت سقف تیرچه بلوک دارد.
هزینه این کار به نوع مشکل در ناحیه اتصالات بستگی دارد. اگر به عنوان مثال مشکل در این ناحیه با ایجاد ژاکت بتنی حل می شود به علت اجرای ساده تر هزینه نیز کمتر خواهد بود اما اگر نیاز به کاشت میلگرد یا اصلاح کلاف پیرامونی باشد، چون به مصالح و عملیات اجرایی بیشتری نیاز است هزینه آن نیز افزایش می یابد.

باید توجه داشت که روش های دیگری نیز برای تقویت سقف های تیرچه بلوک موجود هستند. استفاده از ژاکت فولادی، به کارگیری سیمان تقویت شده با الیاف و همچنین به کار بردن کلاف های میانی از دیگر روش های مقاوم سازی اسکلت فلزی یا بتنی هستند که به دلیل هزینه بالا، محبوبیت کمتری دارند.
شرکت مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک
اجرای گسترده سقف تیرچه بلوک در صنعت ساختمان کشور، اهمیت توجه به ایمنی و عملکرد این نوع سقف را پررنگ تر می کند. مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک برای بسیاری از ساختمان ها به دلیل قدیمی بودن و عدم تطابق ایمنی آنها با ضوابط به روز مهندسی و یا عدم اجرای اصولی، ضروری است. روش های متنوعی برای تقویت سقف تیرچه بلوک موجود است که انتخاب رویکرد مناسب باید بر اساس دید مهندسی، شرایط ساختمان و اهداف پروژه باشد. اجرای اصولی فرآیند مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک می تواند از خسارات جانی و مالی جلوگیری کند. شرکت عمران مدرن به عنوان یکی از سازمان های پیشرو مهندسی کشور، می تواند پس از بررسی شرایط سازه و آسیب های وارده به آن، با کمک گرفتن از تخصص مهندسین خود، مقاوم سازی سقف تیرچه بلوک را در سراسر کشور به انجام برساند.
برای مطالعه بیشتر:
دیدگاهتان را بنویسید