ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵
با ابلاغ ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵ ، تغییرات مهمی در نحوه طراحی، محاسبه و اجرای دیوارهای غیرسازه ای ساختمان ایجاد شده است. مهم ترین تغییر در ضوابط جدید وال پست، تعیین فاصله وادارها بر اساس مشخصات فنی و میزان مقاومت دیوار در برابر نیروهای زلزله و باد است؛ به این معنا که دیگر نمی توان یک فاصله ثابت را برای اجرای وال پست در تمام دیوارها در نظر گرفت. در این روش، فاصله وادارهای قائم، نوع اتصالات و میزان تسلیح دیوار با توجه به مشخصات فنی هر پروژه تعیین می شود. همچنین استفاده از وادار افقی در روش محاسباتی جدید الزامی نیست و تحت شرایط مشخص، امکان اجرای اتصال هشت گیر بین دیوارها وجود دارد.
ضوابط جدید در کتاب «راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای» توسط دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان تدوین و در سال ۱۴۰۵ ابلاغ شده است. هدف اصلی این ضوابط، افزایش مقاومت دیوارها در برابر نیروهای خارج از صفحه ناشی از زلزله و باد، کاهش آسیب های غیرسازه ای و بهینه سازی تعداد وال پست های مورد نیاز ساختمان است. در ادامه، مهم ترین تغییرات آیین نامه وال پست ۱۴۰۵ و الزامات طراحی و اجرای دیوارها بررسی می شود. برای خرید وال پست و میلگرد بستر می توانید بر روی لیست محصولات زیر کلیک کنید و سفارش خود را ثبت نمایید.
در ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵ ، نحوه تعیین فاصله وادارها، استفاده از تیرک افقی، اتصالات دیوار به سازه و روش مهار دیوارها مورد بازنگری قرار گرفته است. برخلاف روش های تجویزی که در آن ها محدودیت های مشخصی برای ابعاد دیوار تعیین می شد، در راهنمای جدید تأکید اصلی بر محاسبه نیروهای وارد بر دیوار و ارزیابی ظرفیت واقعی آن است. مهم ترین تغییرات عبارتند از:
بنابراین، اجرای والپست طبق ضوابط جدید تنها به نصب تعدادی پروفیل فولادی در فواصل مشخص محدود نمی شود؛ بلکه باید مجموعه دیوار، تسلیح، وادار و اتصالات به صورت یک سیستم یکپارچه طراحی شود.
یکی از مهم ترین پرسش ها درباره آیین نامه جدید وال پست این است که دیوار با چه طول و ارتفاعی به وادار نیاز دارد؟ در پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰، حداکثر طول آزاد دیوار به صورت تجویزی ۴ متر در نظر گرفته شده است. همچنین در مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، مقدار ۵ متر برای حداکثر فاصله وادارهای قائم مطرح شده است. با این حال، در راهنمای سال ۱۴۰۵ تأکید شده که این مقادیر در تمام شرایط الزاماً ایمن یا اقتصادی نیستند. مطابق بند ۳-۲ راهنمای جدید، حداکثر طول آزاد مجاز دیوار باید بر اساس طول بحرانی آن محاسبه شود. طول بحرانی به طولی گفته می شود که در آن ظرفیت مقاومت خارج از صفحه دیوار با نیروی واردشده برابر است. مقدار طول بحرانی به عوامل زیر وابسته است:
در نتیجه، ممکن است یک دیوار با طول آزاد کمتر از ۴ متر به وادار قائم نیاز داشته باشد؛ درحالی که برای دیواری دیگر با طول بیشتر از ۴ متر، در صورت تأیید محاسبات، نیازی به وادار میانی نباشد.
برای محاسبه طول بحرانی دیوار مطابق ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵، ابتدا نیروی خارج از صفحه ناشی از باد یا زلزله و ظرفیت مقاومتی دیوار با توجه به مشخصات مصالح، ارتفاع، ضخامت، نوع تسلیح و شرایط مرزی تعیین می شود. سپس طول آزاد دیوار به روش سعی و خطا تغییر داده می شود تا ظرفیت خارج از صفحه دیوار با نیروی وارد بر آن برابر شود. طول به دست آمده، طول بحرانی دیوار محسوب می شود و فاصله وادارهای قائم باید به گونه ای تعیین شود که طول آزاد دیوار از این مقدار بیشتر نباشد. مطابق بند ۳-۲ راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای سال ۱۴۰۵، دوره تناوب ارتعاش خارج از صفحه دیوار نیز باید کمتر از ۰٫۲ ثانیه باشد.
یکی از تغییرات قابل توجه در ضوابط وال پست ۱۴۰۵، حذف الزام استفاده از وادار افقی در روش طراحی پروژه محور ارائه شده در این راهنما است. مطابق بندهای ۳-۲ و ۴-۷، ارتفاع آزاد دیوار به صورت مستقیم در محاسبه طول بحرانی لحاظ می شود. در نتیجه، می توان با کاهش فاصله وادارهای قائم و تأمین ظرفیت خارج از صفحه دیوار، بدون استفاده از وادار افقی به مقاومت مورد نیاز دست یافت. البته حذف الزام به معنای ممنوعیت اجرای تیرک یا وادار افقی نیست و در صورت ضرورت طراحی، امکان استفاده از آن وجود دارد.
برای مثال، در دیوارهای بلند، با افزایش ارتفاع آزاد، ظرفیت خارج از صفحه کاهش می یابد. در چنین شرایطی ممکن است مهندس طراح با کاهش فاصله وادارهای قائم بتواند مقاومت مورد نیاز دیوار را بدون اجرای تیرک افقی تأمین کند. بنابراین، اجرای وال پست افقی برای تمام دیوارهای بلند به صورت پیش فرض الزامی نیست و تصمیم گیری درباره آن باید بر اساس روش طراحی انتخاب شده و نتایج محاسبات صورت گیرد.
یکی از موضوعات مهم در ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵ ، توجه به شرایط مرزی دیوار است. منظور از شرایط مرزی، نحوه مهار چهار لبه دیوار شامل لبه های بالا، پایین، چپ و راست است. به بیان ساده، شرایط مرزی مشخص می کند که دیوار از کدام قسمت ها برای جلوگیری از حرکت و فروریختن در امتداد خارج از صفحه، تکیه گاه دارد. مطابق بند ۴-۲ راهنمای جدید، سه نوع شرایط مرزی A، E و J برای دیوارهای غیرسازه ای معرفی شده است.
در این حالت، دیوار از پایین و دو طرف مهار شده است؛ اما لبه بالایی آن به سقف متصل نیست. برای مثال، دیوار جداکننده ای را در نظر بگیرید که روی کف ساختمان اجرا شده و از دو طرف به وادارهای قائم یا دیوارهای عمود دارای اتصال مناسب تکیه دارد، اما قسمت بالایی آن از سقف فاصله گرفته است. در چنین شرایطی، دیوار می تواند بدون اتصال کشویی به سقف اجرا شود؛ مشروط بر اینکه ظرفیت خارج از صفحه آن طبق محاسبات کافی باشد. در راهنمای ۱۴۰۵، استفاده از شرایط مرزی نوع A به ویژه برای دیوارهای داخلی توصیه شده است. زیرا موجب جداسازی مؤثرتر دیوار از سقف می شود و احتمال آسیب دیدگی دیوار بر اثر تغییرشکل نسبی طبقات را کاهش می دهد.
در شرایط مرزی نوع E، دیوار از پایین، بالا و هر دو طرف دارای تکیه گاه است. برای مثال، دیواری را در نظر بگیرید که لبه های قائم آن به درستی مهار شده و قسمت بالایی آن نیز با استفاده از اتصالات کشویی به سقف متصل است. در این حالت، دیوار در هر چهار لبه از نظر حرکت خارج از صفحه مهار می شود و به همین دلیل می تواند ظرفیت مقاومت بیشتری نسبت به شرایط مرزی نوع A داشته باشد. البته اتصال کشویی سقف باید امکان تغییرمکان نسبی در امتداد داخل صفحه دیوار را فراهم کند.
در این حالت، دیوار از بالا، پایین و یکی از طرفین مهار شده است؛ اما طرف دیگر آن تکیه گاه ندارد. برای مثال، دیواری را در نظر بگیرید که یک انتهای آن در کنار بازشو قرار گرفته و در آن قسمت وادار قائم یا اتصال مهاری مناسبی اجرا نشده است. در چنین شرایطی، یکی از لبه های قائم دیوار آزاد بوده و نحوه انتقال نیروهای خارج از صفحه با دو حالت قبلی متفاوت است. در راهنمای سال ۱۴۰۵ توصیه شده است تا حد امکان از شرایط مرزی نوع J استفاده نشود و شرایط مهار دیوار به نحوی انتخاب شود که عملکرد خارج از صفحه مناسب تری داشته باشد.
نحوه اتصال وادارها به سازه اصلی یکی از مهم ترین بخش های ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵ است. اتصال باید به شکلی طراحی شود که ضمن تأمین پایداری خارج از صفحه دیوار، مانع انتقال نامناسب تغییرشکل های نسبی طبقه به دیوار شود.
مطابق بند ۴-۸-۶، در حالت ایده آل، اتصال وادار به کف باید در امتداد داخل صفحه دیوار عملکردی نزدیک به اتصال گیردار و در امتداد خارج از صفحه عملکردی نزدیک به اتصال مفصلی داشته باشد. دلیل این موضوع آن است که افزایش بیش از حد سختی اتصال در امتداد خارج از صفحه می تواند باعث ایجاد نیروهای اضافی ناشی از تغییرشکل سازه در محل اتصالات شود. بنابراین، استفاده از ورق های ضخیم تر یا افزایش تعداد رول بولت ها، بدون انجام محاسبات، الزاماً به افزایش ایمنی اتصال منجر نمی شود. برای وادارهای جان پناه که عملکرد طره ای دارند، شرایط متفاوت است و اتصال به کف باید بتواند لنگرهای خمشی واردشده را در امتدادهای مورد نیاز تحمل کند.
مطابق بند ۴-۸-۷، اتصال وادارهای قائم به سقف باید به گونه ای طراحی شود که تغییرمکان نسبی طبقه در امتداد داخل صفحه دیوار به وادار تحمیل نشود. برای این منظور، استفاده از اتصال کشویی توصیه شده است. در این سیستم، وادار از نظر خارج از صفحه مهار می شود، اما امکان حرکت نسبی سازه در امتداد داخل صفحه وجود دارد. یکی از نکات مهم، تعیین طول مناسب اتصال کشویی است. این طول نباید از مجموع دو برابر تغییرمکان نسبی طبقه و پهنای وادار کمتر باشد. همچنین در راهنما توصیه شده است که طول اتصال کشویی کمتر از ۲۵۰ میلی متر در نظر گرفته نشود.
در ضوابط جدید، استفاده از اتصال تلسکوپی ممنوع نیست؛ اما به دلیل احتمال آسیب دیدگی اندودها و نازک کاری دیوار در محل درز جداسازی، استفاده از اتصالات کشویی برای وادارهای میانی و لبه ای ترجیح داده شده است.
علاوه بر اتصالات وادارها، نحوه اتصال خود دیوار به سازه نیز باید براساس شرایط مرزی انتخاب شود. مطابق بند ۴-۸-۲، در دیوارهای دارای شرایط مرزی نوع A، لبه فوقانی آزاد است و به اتصال کشویی سقف نیاز ندارد. در مقابل، برای دیوارهای با شرایط مرزی نوع E و J باید اتصال کشویی بالای دیوار اجرا شود. با این حال، در تمام این شرایط، فاصله بین لبه فوقانی دیوار و زیر سقف باید حداقل برابر با ۲۵ میلی متر یا خیز درازمدت سقف، هرکدام که بیشتر باشد، در نظر گرفته شود. همچنین برای اتصالات کشویی دیوار به سقف، بال قطعه اتصال باید حداقل ۳۰ میلی متر دیوار را دربر بگیرد.
در محل اتصال دیوار به ستون یا دیوار برشی نیز رعایت فاصله جداسازی ضروری است. این فاصله براساس حداکثر تغییرمکان جانبی نسبی طبقه محاسبه شده و با توجه به نوع سیستم باربر جانبی ساختمان متفاوت می باشد. از دیگر الزامات مهم، محدودیت استفاده از اتصال قلاب و گیره در محل اتصال دیوار به ستون است. مطابق بند ۴-۸-۳، این اتصال تنها زمانی مجاز است که حداکثر نسبت تغییرمکان جانبی نسبی طبقه کمتر از ۰٫۰۰۸ باشد.
یکی از مهم ترین تغییرات ضوابط جدید، امکان استفاده از اتصال هشت گیر میان دیوارهای غیرسازه ای است. در برخی دستورالعمل های پیشین، استفاده از اتصالات جداسازی شده به جای هشت گیر توصیه می شد. با این حال، راهنمای سال ۱۴۰۵ تحت شرایط مشخص، استفاده از اتصال هشت گیر را مجاز و از نظر فنی و اقتصادی مطلوب می داند. مطابق بند ۴-۸-۵، برای استفاده از اتصال هشت گیر باید دو شرط اصلی تأمین شود.
محل اتصال هشت گیر باید حداقل ۱ متر از نزدیک ترین وادار قائم یا اتصال کشویی متصل به هر یک از دو دیوار فاصله داشته باشد. برای دیوارهایی با ضخامت ۲۰ سانتی متر و بیشتر، توصیه شده است این فاصله حداقل ۱۲۰ سانتی متر در نظر گرفته شود.
در محل اتصال هشت گیر باید تسلیح افقی مناسبی وجود داشته باشد تا حتی در صورت ترک خوردگی ملات یا بلوک، انسجام دیوار و ظرفیت خمشی افقی اتصال حفظ شود. این تسلیح می تواند با استفاده از میلگرد بستر یا کامپوزیت شبکه الیاف با جزئیات مقرر در راهنما تأمین شود. در صورت رعایت شرایط مذکور، اتصال هشت گیر می تواند نقش تکیه گاه خارج از صفحه را برای دیوارهای متصل شده ایفا کرده و موجب کاهش تعداد وادارهای قائم مورد نیاز شود. با این حال، اتصال هشت گیر در تمام موقعیت ها مجاز نیست و در صورت تأمین نشدن شرایط لازم، باید از اتصال جداسازی شده استفاده شود.
طبق فصل سوم راهنمای جدید، دیوارهای بنایی غیرسازه ای باید با استفاده از میلگرد بستر یا کامپوزیت شبکه الیاف مسلح شوند. استفاده از سایر روش های تسلیح نیز در صورت انطباق طراحی و اجرا با منابع معتبر یا نتایج آزمایشگاهی قابل قبول است. یکی از تغییرات مهم، تعیین محدودیت مشخص برای فاصله میلگردهای بستر است. مطابق بند ۳-۱-۲ و پیوست هفتم، فاصله میلگردهای بستر در امتداد ارتفاع دیوار باید براساس محاسبات تعیین شده و در هیچ شرایطی بیشتر از ۵۰۰ میلی متر نباشد. همچنین الزامات زیر برای میلگرد بستر مطرح شده است:
نکته تخصصی این است که میلگرد بستر موجب افزایش ظرفیت خمش افقی دیوار می شود و تأثیر مستقیمی بر افزایش ظرفیت خمش قائم ندارد. در مقابل، کامپوزیت شبکه الیاف بسته به نحوه اجرا می تواند ظرفیت خمشی افقی، قائم یا هر دو امتداد دیوار را افزایش دهد. به همین دلیل، انتخاب روش تسلیح باید متناسب با الگوی خمش خارج از صفحه دیوار انجام شود.
وجود بازشو در دیوار می تواند بر ظرفیت خارج از صفحه و مقدار طول بحرانی تأثیر بگذارد. مطابق بند ۴-۱۰-۱ راهنمای جدید، بازشوها از نظر تأثیر بر عملکرد دیوار به سه گروه تقسیم می شوند.
بازشوی نوع اول: بازشو تا لبه فوقانی دیوار ادامه دارد و بالای آن دیوار بنایی وجود ندارد. در این شرایط، بازشو می تواند لبه قائم آزاد ایجاد کند و توصیه شده است در اطراف آن از وادار قائم استفاده شود.
بازشوی نوع دوم: ارتفاع دیوار بنایی بالای بازشو کمتر از ۲۰ درصد ارتفاع آزاد دیوار است. در این شرایط، طول بحرانی دیوار دارای بازشو باید ۳۰ درصد کاهش داده شود؛ یعنی برابر با ۷۰ درصد طول بحرانی دیوار مشابه بدون بازشو در نظر گرفته شود.
بازشوی نوع سوم: ارتفاع دیوار بنایی بالای بازشو بیشتر از ۲۰ درصد ارتفاع آزاد دیوار است. در این حالت می توان از تأثیر بازشو بر کاهش طول بحرانی صرف نظر کرد.
همچنین صرف نظر از نوع بازشو، در صورت بیشتر بودن عرض آن از ۲ متر، استفاده از وادارهای قائم در اطراف بازشو توصیه شده است. در خصوص نعل درگاه نیز راهنما دو روش کلی را معرفی می کند؛ اتصال نعل درگاه به وادارهای قائم یا استفاده از قاب فرعی (ساب فریم). انتخاب روش باید براساس ابعاد بازشو، شرایط تکیه گاهی و مسیر انتقال نیرو صورت گیرد.
در ضوابط جدید وال پست ۱۴۰۵ علاوه بر طراحی، به کیفیت اجرای دیوارها نیز توجه ویژه ای شده است. رعایت موارد زیر در عملکرد نهایی دیوار اهمیت دارد.
رعایت نکردن این جزئیات ممکن است باعث ایجاد فشار موضعی، ترک خوردگی یا تخریب دیوار هنگام زلزله شود. به منظور خرید وال پست و اجرای اصولی آن می توانید از طریق لینک با کارشناسان عمران مدرن در تماس باشید.
یکی از نتایج مهم استفاده از روش محاسباتی جدید، امکان بهینه سازی تعداد وادارها و قطعات اتصال است. در روش های مبتنی بر محدودیت های ثابت، ممکن است برای برخی دیوارها تعداد بیشتری وادار نسبت به نیاز واقعی اجرا شود. در مقابل، محاسبه طول بحرانی، بررسی دقیق شرایط مرزی و استفاده از اتصال هشت گیر می تواند تعداد وادارهای مورد نیاز را کاهش دهد. همچنین حذف الزام وادار افقی در روش طراحی جدید ممکن است هزینه خرید پروفیل فولادی، اتصالات، جوشکاری و نصب را کاهش دهد. با این حال، کاهش هزینه در تمام پروژه ها قطعی نیست. در برخی دیوارها، محاسبات ممکن است ضرورت کاهش فاصله وادارهای قائم یا افزایش مقدار تسلیح را نشان دهد. بنابراین هدف ضوابط جدید، حذف وال پست یا کاهش هزینه به هر قیمت نیست؛ بلکه تعیین میزان واقعی مهار مورد نیاز دیوار با حفظ ایمنی و عملکرد لرزه ای مناسب است.
با توجه به تغییرات ضوابط وال پست در سال ۱۴۰۵، انتخاب و خرید این محصول باید با دقت بیشتری انجام شود. چرا که نوع وادار، ابعاد و ضخامت پروفیل، نحوه اتصال به کف و سقف و فاصله بین وادارهای قائم باید متناسب با مشخصات دیوار و محاسبات مهندس طراح تعیین شوند. همچنین کیفیت فولاد مصرفی، دقت ساخت، کیفیت جوشکاری و استفاده از پوشش مناسب برای جلوگیری از خوردگی، از جمله عواملی هستند که می توانند بر دوام و عملکرد وال پست تأثیر بگذارند. از این رو توصیه می شود پیش از خرید، نقشه های اجرایی و مشخصات فنی وال پست مورد نیاز پروژه بررسی شوند تا محصول انتخابی با الزامات طراحی مطابقت داشته باشد.
در این زمینه، عمران مدرن نیز به عنوان یکی از مجموعه های فعال در حوزه تأمین مصالح و تجهیزات ساختمانی، انواع وال پست را عرضه می کند و امکان استعلام قیمت والپست و خرید این محصولات را متناسب با نیاز پروژه های عمرانی فراهم کرده است.
خیر. براساس راهنمای سال ۱۴۰۵، نیاز به وادار قائم با توجه به طول بحرانی دیوار تعیین می شود. بنابراین ممکن است دیواری کوتاه تر از ۴ متر نیز به وادار نیاز داشته باشد.
در روش محاسباتی پروژه محور ارائه شده در راهنمای جدید، اجرای وادار افقی برای محدودکردن ارتفاع آزاد دیوار الزامی نیست؛ اما استفاده از آن ممنوع نشده و در صورت نیاز طراحی امکان پذیر است.
بله. استفاده از اتصال هشت گیر به شرط رعایت فاصله حداقل یک متری از وادارها و اتصالات کشویی و اجرای تسلیح افقی مناسب در محل اتصال مجاز است.
اتصال فوقانی وادارهای متداول باید امکان حرکت نسبی مورد نیاز را فراهم کند. راهنمای جدید استفاده از اتصالات کشویی را توصیه می کند تا تغییرشکل داخل صفحه سازه به وادار منتقل نشود.
برای مطالعه بیشتر:
در ساختمان های جدید، حتی اگر آسانسور از ابتدا نصب نشده باشد، معمولا فضای مناسبی…
پاسخ به این پرسش که لوله پلی اتیلن چیست را می بایست، در جنس، ساختار،…
بلوک های سیمانی که از کاربردی ترین مصالح در ساخت دیوار محسوب می شوند، در…
دیوار بتنی خود ایستا از انواع مدل های معروف و پرکاربرد از دیوارهای پیش ساخته…
بلوک هبلکس در ابعاد و ضخامت های متنوع تولید می شود تا بهترین مدل از…
بلوک لیکا به دلیل ساختار متخلخل، عملکرد بسیار خوبی در عایق حرارتی داشته و به…