اجرای وال پست اطراف بازشوها
اجرای وال پست اطراف بازشوها یکی از موضوعات مهم در ایمن سازی دیوارهای غیر سازه ای ساختمان است. بازشوهایی مانند درب و پنجره، پیوستگی دیوار را تغییر می دهند و در صورت طراحی و اجرای نادرست، باعث افزایش ترک خوردگی، تغییر شکل و حتی تخریب موضعی دیوار هنگام زلزله می شوند. با این حال، برخلاف تصور رایج، تمام بازشوها به وال پست قائم نیاز ندارند. ضرورت اجرای وادار در اطراف بازشو به عواملی مانند عرض بازشو، ارتفاع دیوار بالای آن، شرایط تکیه گاهی و ظرفیت خارج از صفحه دیوار بستگی دارد. در ادامه ضوابط اجرای وال پست اطراف بازشوها ، نحوه اتصال وادارها، جزئیات نعل درگاه و قاب فرعی و نکات اجرایی مهم را بر اساس راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای بررسی می کنیم.
والپست یا وادار، عضوی است که برای مهار دیوارهای غیر سازه ای در برابر نیروهای خارج از صفحه و تامین تکیه گاه مناسب به کار می رود. وجود بازشو می تواند مسیر انتقال نیرو در دیوار را تغییر دهد و قسمت های مجاور درب یا پنجره را آسیب پذیرتر کند. اجرای صحیح وال پست اطراف بازشوها مزایای زیر را به همراه دارد:
البته استفاده بیش از حد از وادار نیز توصیه نمی شود؛ زیرا هر وادار متصل به سقف می تواند مسیر انتقال تغییر مکان نسبی طبقه به دیوار را تغییر دهد. به همین دلیل، تعداد و محل وال پست ها باید بر اساس طراحی مهندسی تعیین شود.
مطابق بند ۴-۱۰-۱ راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای، بازشوهای دیوار از نظر تاثیر بر رفتار خارج از صفحه به سه نوع تقسیم می شوند.
در این حالت، بازشو تا لبه بالایی دیوار ادامه دارد و هیچ بخش بنایی در بالای آن وجود ندارد. چنین بازشویی عملا دیوار را به دو قسمت جداگانه تقسیم می کند و در لبه های مجاور بازشو، لبه قائم آزاد ایجاد می شود. در این شرایط، استفاده از وادار قائم در دو طرف بازشو توصیه می شود تا لبه های آزاد دیوار به لبه های دارای تکیه گاه تبدیل شوند.
در بازشوی نوع دوم، بخشی از دیوار بنایی در بالای درب یا پنجره وجود دارد، اما ارتفاع این بخش کمتر از ۲۰ درصد ارتفاع کل دیوار است. مطابق راهنمای مذکور، در این حالت الزامی به قرار دادن وادار قائم در اطراف بازشو وجود ندارد؛ اما باید طول بحرانی دیوار نسبت به دیوار مشابه بدون بازشو، ۳۰ درصد کاهش یابد. برای مثال، اگر طول بحرانی یک دیوار بدون بازشو 4 متر محاسبه شده باشد، طول بحرانی اصلاح شده برای بازشوی نوع دوم برابر با 2.8 متر خواهد بود. این کاهش به منظور جبران افزایش خمش افقی در بخش بنایی بالای بازشو در نظر گرفته می شود.
در این حالت، ارتفاع بخش بنایی بالای بازشو بیشتر از ۲۰ درصد ارتفاع کل دیوار است. وجود این قسمت از دیوار، پیوستگی مناسبی بین بخش های دو طرف بازشو ایجاد می کند. بر اساس نتایج تحلیلی ارائه شده در راهنما، در بازشوهای نوع سوم معمولا نیازی به وادار قائم اضافی در دو طرف بازشو نیست و می توان طول بحرانی دیوار را معادل دیوار مشابه بدون بازشو در نظر گرفت.
نکته مهم: در بازشوهای نوع دوم و سوم، اگر بالای بازشو دیوار بنایی وجود داشته باشد، اجرای نعل درگاه الزامی است. استفاده از قاب فرعی نیز برای تقویت لبه های بازشو توصیه می شود.
یکی از عوامل مهم در تعیین نیاز به وادار قائم، عرض بازشو است. مطابق راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای، اگر عرض بازشو بیشتر از ۲ متر باشد، صرف نظر از نوع بازشو، استفاده از وادار قائم در اطراف آن توصیه می شود. دلیل این توصیه، امکان ایجاد اتصال گیردار بین نعل درگاه و وادار و کنترل موثرتر خیز نعل درگاه است. بنابراین، هنگام بررسی اجرای وال پست اطراف بازشوها باید علاوه بر عرض درب یا پنجره، مواردی مانند ارتفاع دیوار، وزن مصالح، نوع تسلیح، شرایط مرزی و فاصله تکیه گاه ها نیز بررسی شوند.
جانمایی بازشو نسبت به ستون ها و دیوارهای متقاطع اهمیت زیادی دارد. در مرحله طراحی معماری، رعایت نکات زیر توصیه شده است:
این فواصل به جانمایی مناسب وادارها کمک می کنند و احتمال تداخل اتصالات با نواحی حساس سازه را کاهش می دهند.
اجرای صحیح وال پست باید مطابق نقشه های مصوب و جزئیات طراحی انجام شود. مراحل اصلی شامل جانمایی وادار، نصب اتصالات، اجرای دیوار و تکمیل نعل درگاه است.
وادارهای قائم می توانند از مقاطع فولادی مناسب مانند ناودانی، نبشی دوبل یا قوطی تشکیل شوند. انتخاب مقطع به ارتفاع و طول آزاد دیوار، بارهای وارد بر آن و ظرفیت مورد نیاز بستگی دارد. ضخامت ورق، ابعاد مقطع و نوع اتصال نیز باید از طریق محاسبات مشخص شوند و نمی توان یک اندازه ثابت را برای تمام بازشوها مناسب دانست.
اتصال پایین وادار باید بتواند نیروهای طراحی را به کف منتقل کند. نوع انکر، صفحه اتصال و سایر جزئیات باید بر اساس ظرفیت مورد نیاز تعیین شوند. در روش ارائه شده در راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای، اتصال بالایی وادار به سقف به صورت کشویی در نظر گرفته می شود. این اتصال باید ضمن مهار وادار در راستای خارج از صفحه دیوار، امکان حرکت نسبی سقف در امتداد داخل صفحه را فراهم کند. در راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای توصیه شده طول اتصال کشویی کمتر از ۲۵۰ میلی متر نباشد؛ با این حال مقدار نهایی باید بر اساس ابعاد وادار و تغییر مکان نسبی طبقه تعیین شود.
اتصال وادار به دیوار باید متناسب با نوع مقطع و سیستم مهار انتخاب شود. استفاده از قلاب و گیره یا اتصال مناسب تسلیح دیوار به وادار، از روش های قابل استفاده است. در وادارهایی که اتصال کشویی به سقف دارند، باید از جداشدگی دیوار و وادار جلوگیری شود. این موضوع به ویژه در قسمت فوقانی دیوار اهمیت دارد.
دیوارهای بنایی غیر سازه ای باید طبق روش طراحی انتخاب شده، با میلگرد بستر، کامپوزیت شبکه الیاف یا سایر روش های تایید شده تسلیح شوند. وجود میلگرد بستر به تنهایی به معنی حذف نیاز به وال پست نیست؛ همان طور که اجرای وال پست نیز جایگزین تسلیح مورد نیاز دیوار نخواهد شد. هر دو موضوع باید در محاسبات ظرفیت خارج از صفحه بررسی شوند.
نعل درگاه عضوی افقی است که در بالای درب یا پنجره اجرا می شود و وظیفه تحمل وزن دیوار بنایی بالای بازشو و انتقال آن به تکیه گاه های اطراف را بر عهده دارد. نحوه طراحی نعل درگاه به وجود یا نبود وادار قائم در اطراف بازشو بستگی دارد.
وقتی در دو طرف بازشو وادار قائم وجود داشته باشد، نعل درگاه به این وادارها متصل می شود. در روش ارائه شده در راهنمای طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای، نعل درگاه مانند تیر دو سر گیردار طراحی شده و تمام وزن دیوار بالای بازشو برای طراحی آن در نظر گرفته می شود.
در صورت نبود وادار قائم، می توان از قاب فرعی یا ساب فریم استفاده کرد. یعنی در این حالت، نعل درگاه به قاب فرعی متصل می شود و بار آن از طریق قاب فرعی و دیوار به کف منتقل خواهد شد.چنانچه در دو طرف بازشو حداقل ۳۵۰ میلی متر نشیمنگاه مناسب وجود داشته باشد، مطابق راهنمای ارسالی می توان نعل درگاه را به صورت اتکایی روی دیوار قرار داد و از قاب فرعی صرف نظر کرد. با وجود این، اجرای قاب فرعی به دلیل تقویت موضعی لبه های بازشو همچنان توصیه می شود.
قاب فرعی مجموعه ای از اعضای قائم و افقی است که در اطراف بازشو اجرا شده و به تقویت لبه های آن کمک می کند. اگر قاب فرعی از پروفیل قوطی ساخته شود، اتصال صلب آن به دیوار می تواند با شاخک گذاری یا قلاب و گیره مناسب تامین شود. در صورت استفاده از نبشی دوبل نیز اتصال قاب به دیوار مشابه جزئیات اتصال وادار به دیوار خواهد بود. همچنین ساق های قائم قاب فرعی باید به کف متصل شوند. تفاوت اصلی وال پست و ساب فریم در نقش آن ها است. وال پست برای تامین تکیه گاه و مهار دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه طراحی می شود، در حالی که قاب فرعی عمدتا برای تقویت موضعی بازشو و انتقال بار نعل درگاه کاربرد دارد.
یکی از رایج ترین اشتباهات، نصب وادار قائم در دو طرف تمام درب ها و پنجره ها بدون توجه به نوع بازشو و محاسبات دیوار است. چنین روشی ممکن است هزینه اجرا را افزایش دهد، بدون آنکه عملکرد بهتری ایجاد کند. اشتباه دیگر، اتصال صلب وادار به سقف بدون در نظر گرفتن تغییر مکان نسبی طبقه است. همچنین اجرای نعل درگاه بدون نشیمنگاه کافی، اتصال نامناسب قاب فرعی به دیوار و استفاده از مقاطع فولادی بدون کنترل ظرفیت از دیگر ایرادات اجرایی هستند. برای جلوگیری از این مشکلات، باید جزئیات وال پست، نعل درگاه، اتصالات و تسلیح دیوار پیش از شروع عملیات دیوارچینی مشخص و توسط مهندس ناظر کنترل شوند.
برای خرید وال پست با قیمت مناسب، توجه به کیفیت ساخت، ضخامت ورق، ابعاد و نوع وال پست اهمیت زیادی دارد. مجموعه عمران مدرن امکان استعلام قیمت و خرید انواع وال پست ساختمانی را متناسب با نیاز پروژه های مختلف فراهم کرده است. شما می توانید با بررسی مشخصات فنی محصولات و دریافت مشاوره تخصصی، وال پست مناسب را با توجه به نقشه اجرایی و ضوابط فنی ساختمان انتخاب کنید. همچنین، برای اطلاع از قیمت روز وال پست و برآورد هزینه های تامین تجهیزات مورد نیاز، می توانید با کارشناسان عمران مدرن تماس بگیرید و پیش از ثبت سفارش، اطلاعات لازم را دریافت کنید.
برای مطالعه بیشتر:
ابعاد استاندارد جدول بتنی یکی از مهم ترین معیارهایی است که هنگام انتخاب و خرید…
خم و برش میلگرد یکی از مراحل مهم آماده سازی آرماتور در پروژه های ساختمانی…
دیوار پیش ساخته بتنی به دلیل سرعت و سهولت اجرا، طرح های متنوع و قابلیت…
انتخاب مصالح مناسب برای دیوارچینی حمام و سرویس بهداشتی از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا…
انتخاب خلاطه مناسب برای پروژه های کوچک ساختمانی تاثیر مستقیمی بر سرعت اجرای کار، کیفیت…